Contact | De Grutto 6 | 7614 LE | Mariaparochie | 06-37598437 | info@tussenwerkenmantelzorg.nl

Tussen Werk en Mantelzorg

mantelzorg blog

Zelfregie

wheel 158028 960 720

Regie houden over mijn leven

 

Hoe behoud ik de regie in de zorg voor mijn naaste? Dat was de centrale vraag voor de bijeenkomst op 31 mei 2017. Wanneer je plotseling of geleidelijk te maken krijgt met extra zorg voor een partner, ouder, kind, broer/zus of vriend(in) staat je leven, in meer of mindere mate, op zijn kop.
Het is een kunst om grip te houden op je leven.

Overleven om regie te houden of…
Vorig jaar eind mei stond mijn leven voor een korte duur even op zijn kop. Mijn partner ging totaal onverwachts onderuit en viel. Achteraf bleek het hart de oorzaak. Twee plotselinge ziekenhuisopnames binnen een week en het overlijden van mijn schoonmoeder zetten mij in de overleefstand.
Ik hield grip op mijn leven door te regelen, te doen en mijn gevoel uit te zetten. Dat ging goed tot mijn zoon belde en vroeg hoe het met mij ging. De tranen rolden over mijn wangen.

Herkennen, erkennen en toelaten van gevoelens om…
Ik raakte even de grip kwijt: de controle over mijn emoties had ik niet meer. Ik voelde de angst en het ongemak over mijn tranen. Het luchtte me echter ook op en het liet me zien dat ik iets had weggestopt. Niet erg, want de overleefstand hielp me om te handelen en mijn man te steunen. Door de gevoelens te herkennen, te erkennen en toe te laten kreeg ik uiteindelijk rust en meer grip op mijzelf.

Zelfkennis te vergroten en daarmee de zelfregie.
Gevoelens toelaten kan in het begin voelen als regieverlies. Het herkennen van de gevoelens bracht me ook zicht op dat wat ik nodig had: rust, geen telefoon, geen ontmoetingen, maar in de veilige cocon weer bij mezelf komen. Gevoelens en behoeften onderkennen en ze serieus nemen. Op die manier vergroot zelfkennis de regie die je hebt over hoe je met de situatie in je leven omgaat. Dat is zelfregie.

Zelfregie
Zelfregie bestaat uit (Movisie): eigenaarschap, eigen kracht, motivatie en contacten. Je bent eigenaar over je eigen leven en de keuzes die je maakt. Je beschikt over eigen kracht: kwaliteiten, kennis en kunde. De motieven voor keuzes komen voort uit jouw persoonlijke waarden, zoals autonomie, zorgzaamheid, ethiek of schoonheid. In de contacten met anderen gaat het om de mate van betekenisvol zijn.
.
En tips voor behoud zelfregie van jezelf en de ander
Neem de ruimte om zelf te bepalen. Wees alert op de ruimte die jij geeft en stimuleer de ander om eigen keuzes te maken. Voorkom betutteling.
Vertrouw op eigen kunnen en expertise in de zorg voor je naaste. Ontwikkel vaardigheden en kennis om de situatie beter te hanteren.
Ken jezelf in hetgeen je belangrijk vindt: je persoonlijke waarden. Zoek activiteiten, met andere mensen, die horen bij je waarden en die je geven wat je nodig hebt.
Deel je zorgen én plezier met anderen: onderhoud en versterk jouw contacten. Koester alle vormen van contact: van het praatje over het weer, samen in stilte vissen of een goed gesprek met een vriend(in).

In de verdomhoek of op een voetstuk

In verdomhoek of op voetstuk

 

In de verdomhoek of op een voetstuk. Waar zit jij als mantelzorger?

Onlangs reageerde het CNV op de uitkomst van de mantelzorgenquête van PGGM&CO. In de kop van het artikel stond:  ‘Haal werkende mantelzorgers uit  verdomhoekje’. Dat prikkelde me. Het verdomhoekje is voor mij de hoek waarin je jezelf terugtrekt om de klappen op te vangen. Als slachtoffer. Zit jij als mantelzorger in die hoek?

Benoemen
Hoe komt het dat mensen de mantelzorger zien als slachtoffer van de situatie? De introductie van het woord mantelzorg speelt hierin wellicht een rol. Daarmee geven we immers een naam aan een fenomeen uit de dagelijkse praktijk. We benoemen de zorg die de ene mens aan een familielid of goede vriend/buur geeft en halen het uit de dagelijkse vanzelfsprekendheid. Door het te benoemen, herkennen we het en zien we wat er mee gepaard gaat. We zien de mantelzorger!

Last
Hierdoor komt er zicht op de pijn, het stille verdriet en de onmacht bij mantelzorgers. We voelen mee met de last en de zwaarte. Opeens ontdekken we al die mensen die werk en zorg combineren. We horen de knelpunten, de zwaarte, de zorgen en het geploeter. Het is zonder twijfel winst dat hier aandacht voor is. Er is echter ook een andere kant.

Verdomhoek
Mantelzorg wordt geproblematiseerd: het is zwaar en als mantelzorger raak je overbelast. Beroepsmatige deskundigen schieten te hulp. Ze scannen mantelzorgers op de mate van belasting, adviseren en steunen praktisch en emotioneel. Kortom: de mantelzorger zit onmachtig en hulpbehoevend in de verdomhoek. De zorg-en welzijnssector en gemeenten hebben er een nieuwe doelgroep bij: de mantelzorger!

Voetstuk
Tegelijk zetten mensen mantelzorgers op een voetstuk: ”Wat ben jij een sterke vrouw/man zeg! Dat je dat volhoudt; werken en dan nog de zorg thuis. Respect!” Vaak ben je eerst blij met zo’n compliment, tot je merkt dat je alleen achterblijft met jouw verhaal. Gevangen in het beeld dat je het alleen kunt. Nee, dan liever de verdomhoek.

Almacht
Je zet als mantelzorger je kwaliteiten in om te kunnen zorgen en werken. Daarin ben je krachtig. Door jezelf te zien als sterke mantelzorger trek je jezelf uit de verdomhoek. Schiet je hierin te ver door, dan zet je jezelf almachtig op een voetstuk. Niks slachtoffer maar de koning in jouw koninkrijk.  Vanuit de hoogte kijk je naar anderen. Je kunt het wel alleen.

Kracht op de hoekbank
Naast verdomhoekjes en voetstukken is er nog zoiets als een hoekbank. Daarop neem je plaats met anderen. Met degene voor wie je zorgt, je vriend(in), beroepsdeskundige en zo voort. Je zit op gelijke hoogte en kunt afwisselend schuin tegenover of naast elkaar zitten. Je mag je kracht en onmacht laten zien. Zowel het mooie in het zorgen voor als het pijnlijke krijgt aandacht. Dat geldt zowel voor jou als voor degene die naast je zit. Het beeld van de hoekbank doet volgens mij meer recht aan mantelzorgers dan de verdomhoek of het voetstuk.

Wat vind jij?

Samen scoren

een voorzet

 

Samen scoren? Geef een duidelijke voorzet aan de werkgever!


In een eerdere blog schreef ik dat het initiatief tot het bespreekbaar maken bij jou ligt. Immers als werkende mantelzorger ervaar jij aan den lijve wat de combinatie van zorg en werk teweeg brengt. Door het te bespreken, neem je de verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid en voor je werk. De bal ligt dus aan jouw voeten.

Werkgever
Door het aan te kaarten schiet je de bal richting werkgever: je leidinggevende of HRM-adviseur. Voor het verloop van het spel is het fijn wanneer deze persoon de bal aanneemt. Dan is er een kans om te scoren voor het gezamenlijk belang; het fit en gezond blijven van jous als werknemer. Hierin heeft de werkgever ook een rol en verantwoordelijkheid.

Variatie
De manier waarop mantelzorgers in het algemeen de bal voorzetten, verschilt echter. De één houdt zicht stil, omdat het primair een privé zaak is of uit angst dat dit consequenties heeft voor de functie of de beeldvorming op de werkplek. Een ander benadrukt juist hoe zwaar het is en hoeveel energie het kost zonder een concrete vraag te stellen.

Scoren
Een alerte werkgever signaleert gedrag waaruit blijkt dat er iets aan de hand is: fouten maken, deadlines niet halen, snel geëmotioneerd zijn, een vermoeide of afwezige indruk maken, regelmatige ziekmeldingen. Al deze manieren zijn onduidelijke voorzetten. Het vraagt een communicatief vaardige werkgever om de signalen te vertalen en hier adequaat op te reageren.

Wil je samen scoren, dan is het belangrijk dat je zorgt voor een zichtbare en heldere voorzet. Hoe duidelijker hoe groter de kans dat de ander de bal aanneemt. Met als resultaat een oplossing waar beiden tevreden over zijn.

Perfecte voorzet
Of en hoe de ander de bal aanneemt, daar heb je geen invloed op. Je kunt wel je voorzet perfectioneren. Hieronder enkele tips:


Voorbereiding

  • Vraag een gesprek aan. Geef vooraf aan hoeveel tijd je maximaal nodig hebt. Je kunt beter een nieuwe afspraak maken als blijkt dat de tijd tekort is.
  • Geef ook aan waar het over gaat en wat je wilt bereiken voor jezelf en de organisatie.
  • Bereid je voor: schrijf op wat er aan de hand is, waar je tegenaan loop en wat je wens is. Voorzover dit helder is.

Tijdens het gesprek

  • Vertel feitelijk wat er aan de hand is en wat het effect is op jou en je werk. Geef aan wat je nodig hebt of vraag om tijd/ruimte om helder te krijgen wat je wilt. Vraag hier eventueel hulp bij gefaciliteerd vanuit werkgever.
  • Wees voorbereid op een neen. Geef je leidinggevende de tijd om er op terug te komen en neem initiatief tot vervolgafspraak.
  • Vraag naar de verwachtingen van je direct leidinggevende cq werkgever.
  • Maak afspraken hoe je elkaar op de hoogte houdt.
  • Maak afspraken over wat en hoe je wilt delen met collega’s. Het is veelal makkelijker om te vertellen dat er sprake is van een fysieke ziekte dan een verslaving of psychische ziekte.

Hoe duidelijk en rechtstreeks is jouw voorzet?

Deze blog verschijnt ook in Het Huis van Werk en Mantelzorg op www.wijmantelzorgers.nl

Een drempel over naar een nieuwe wereld

drempel1

Een drempel over naar een nieuwe wereld

 

Zo kort geleden lijkt het nog dat ik geen ziekte kende en nu is er opeens een diagnose met verstrekkende gevolgen; een opname in het verpleeghuis. Als familie gaan we een fase in die niemand van ons wilde en toch zit er niets anders op dan ‘er maar het beste van te maken’.
Ik ga letterlijk en figuurlijk een drempel over; de verpleeghuiswereld binnen. Het gebouw, de gesloten deuren, de specifieke lucht, de schilderijen in de gang aan de muur. Ik zie andere families buiten en binnen aan tafeltjes rondom hun geliefde zitten. Het zal niet lang duren of het is voor mij vertrouwd, dan herken ik enkele bewoners en zijn de bezoekjes een onderdeel van mijn leven.
De verzorgsters zijn aardig. Gelukkig, dat maakt het makkelijker om los te laten. De verzorgster noemt haar ‘lieverd’, het stelt me op mijn gemak. Tegelijkertijd voel ik me wrevelig en verdrietig. Het maakt zo helder dat deze wereld anders is; een vreemde noem je bij de eerste kennismaking geen lieverd! Hier zit immers iemand met een levensgeschiedenis; een heel eigen persoonlijkheid die zelf regie wil houden. Het ene moment kan dit en het andere moment is ‘ouderlijke’ zorgzaamheid nodig.

’s Avonds op de terugweg in de auto komen de tranen. Het is zo intens verdrietig om iemand te zien die uit zijn vertrouwde omgeving is gehaald. De ontreddering, de boosheid en het verdriet op de momenten dat het besef er bij de ander duidelijk is. Ook al weet ik dat het beter is en het verpleeghuis de noodzakelijke veiligheid en bescherming biedt.
“Als het echt niet gaat, dan komt ze maar bij ons!”, zeg ik tussen de snikken door. Ik kan als zelfstandige immers mijn eigen agenda bepalen. De radertjes in mijn hoofd werken op topsnelheid. Wil ik dit? Kan ik dat? Ja en nee, ik zou het willen en tegelijkertijd besef ik dat dit zou betekenen dat ik niet meer kan werken. Zelfs met alle hulp thuis, zal de belasting te groot zijn. Mijn werk is belangrijk voor mij en ook nodig als bron van inkomsten. Ik kan me ontwikkelen en krijg er energie van. Aan de andere kant is er de behoefte om dichtbij te zijn, zorg te bieden en mijn genegenheid te uiten. Ik wil samen met de anderen ervoor zorgen dat deze laatste levensfase zo liefdevol mogelijk verloopt. Het is goed om te voelen dat al deze gevoelens en wensen er zijn. Het maakt helder wat ik wil en wat ik te accepteren heb. Samen met mijn partner bespreek ik welk ritme van bezoeken bij ons leven past en bij onze wensen voor onszelf en voor haar. Het is een uitdaging om de komende tijd hier een nieuwe balans in te vinden.
Mijn familie en ik zijn een drempel over. De fysieke zorg laten we aan de professionals en de meesten van ons komen weer meer op bezoek. De zorg om het welzijn blijft.

Deze blog is tegelijkertijd geplaatst in de community van Wijmantelzorgers (www.wijmantelzorgers.nl)

Op de drempel van mantelzorg

mantelzorger op de drempel

Mantelzorger op de drempel

Mantelzorger kun je plotseling worden, doordat één van de mensen waar je een relatie mee hebt, opeens ziek wordt. Het kan ook geleidelijk gaan en wanneer je op een dag de balans opmaakt, blijkt dat je veel uren van de week in zorgen voor steekt. Er is een moment dat je op de drempel van de mantelzorgwereld staat; van onbezorgd en vrij naar zorgen voor. Momenteel sta ik daar. .
De aard van de relaties die ik heb met mijn ouders veranderd. Voorheen ging ik bij mijn ouders op bezoek voor de gezelligheid. Nu denk ik ‘even langs om te kijken hoe het gaat’. Het is een subtiele verschuiving, die ik misschien niet eens zou opmerken, wanneer ik niet door mijn werk zo bewust ben geworden van mantelzorg.

Wanneer ik terugrijd van een trainingsdag, kan ik met een kleine omweg langs het huis van mijn ouders. Zal ik even langs gaan om te horen hoe het gaat? Of zal ik snel doorrijden? Dan kan ik nog net het staartje meemaken van een vergadering waar ik eigenlijk verwacht wordt. Aan de andere kant; hoe heerlijk is het om even niks te hoeven en thuis met een kop thee bij te komen van deze dag?
Bij iedere keuzemogelijkheid voel ik wat het met me doet. Wanneer ik denk aan mijn ouders, wil ik weten of het goed met ze gaat. Het is al meer dan een week geleden dat ik hen zag.
Een jaar geleden zou ik naar huis gereden zijn zonder hierbij stil te staan. Nu er met hun gezondheid steeds meer aan de hand is, ga ik me geleidelijk meer zorgen om hen maken. Ik merk dat ze ons als kinderen meer nodig hebben. De keuze is snel gemaakt, ik ga langs. Blij, rustig en tevreden neem ik de afrit naar mijn ouders. Mijn vader is alleen thuis en aangenaam verrast. Het is goed om even met z’n tweën te zijn, zodat hij in alle rust zijn verhaal kwijt kan.
Thuis kijk ik met mijn man naar de familieapp, waarin we de zorg voor zijn moeder met elkaar afstemmen. Een paar maanden geleden ging het niet goed met haar. Ze woont zelfstandig in een aanleunwoning en is na de ziekteperiode van twee zorgmomenten per week naar twee zorgmomenten per dag gegaan. De zorg is dichtbij en ze kan gebruik maken van de voorzieningen van het huis. Sinds kort is er een zorgplan en liggen de zorgmap en medicijnen bovenop de kast in de kamer. De familieapp is een zorgapp geworden. Als vanzelf lijkt er een ‘bezoekrooster’ te ontstaan. Onze spontane en onregelmatige bezoeken op zondag verworden tot bezoekjes waar de anderen op rekenen. Op de app lees ik: ‘Hoe laat komen jullie zondag?’ Deze simpele vraag betekent voor mij dat we staan ‘ingeroosterd’ en de ander ervan uitgaat dat we gaan. Ik voel wrevel opkomen. Dit botst met mijn behoefte om zelf te bepalen wat ik wanneer doe. Dan bedenk ik dat ik de keuze heb: in een rooster staan wil nog niet zeggen dat we het moeten doen. Dat geeft ruimte om zelf te bepalen en uit het moeten te blijven. Ik kies er vervolgens voor om samen met mijn man te gaan. Ik geniet namelijk van het contact met haar Ik vind het fijn om samen met de anderen een bijdrage te leveren aan de zorg. In de relatie met mijn schoonmoeder kun je zeggen dat ik net een stap over de mantelzorgdrempel gezet heb. Het bezoek is niet meer spontaan en ongedwongen. De rollen zijn aan het omkeren. Het is de kunst om daarin niet plichtmatig en vanuit het moeten te handelen, maar vanuit het willen en vanuit de liefde die ik voor haar voel.

Deze tekst is eerder in dagboekvorm verschenen op het forum ‘www.wijmantelzorgers.nl